Jak opanować angielskie dźwięki?
W poprzednim artykule starałem się wyjaśnić Ci, dlaczego wymowa jest niezwykle ważnym elementem nauki języka angielskiego. Od tego artykułu zaczynam 3-cześciową serię skupijąca sie na nauce wymowy.
Pozostałe części serii dostępne są tutaj:
- Dlaczego warto uczyć się wymowy? (Nauka wymowy – część 1)
- Jak wymawiać angielskie słowa? (Nauka wymowy – część 3)
Zacznijmy trochę technicznie od tego, czym tak naprawdę jest poprawna wymowa. Moim zdaniem, na prawidłową wymowę składają się trzy podstawowe elementy:
- wymowa pojedynczych dźwięków,
- wymowa wyrazów,
- intonacja wyrażeń, zdań i wypowiedzi.
Bardzo ważne jest, abyś przechodził od jednego elementu do drugiego, ponieważ tworzą one logiczny ciąg. Abyś mógł nauczyć się intonacji zdań, musisz najpierw opanować wymowę poszczególnych słów. Z kolei, żeby opanować wymowę wyrazów, musisz najpierw dowiedzieć się, jak wymawiać dźwięki, z których się składają.
Wniosek jest prosty: jeśli chcesz mówić poprawnie, zacznij naukę od pojedynczych dźwięków. Niestety, w wielu szkołach ten etap jest zaniedbywany, a na późniejszym etapie bardzo trudno jest nadrobić te zaległości.
Alfabet fonetyczny i przydatne narzędzia
Podstawowym krokiem jest poznanie alfabetu fonetycznego. Ucząc się symboli, nauczysz się wymawiać konkretne dźwięki, które te symbole reprezentują. Alfabet fonetyczny nie jest trudny, a da Ci niesamowite korzyści, które będą przydatne już do konca Twojej przygoody z angielskim:
- Uświadomisz sobie różnice, których wcześniej mogłeś nie słyszeć. Przykładowo w słowach cat, cut, cart każdy dźwięk w środku jest inny (odpowiednio: /æ/, /ʌ/, /ɑː/). Dzięki temu nie tylko poprawisz własną wymowę, ale zaczniesz lepiej rozumieć, co mówią do Ciebie inni.
- Zyskasz samodzielność. Korzystając z dowolnego słownika online, możesz sprawdzić każde słowo i zyskać pewność, że wymawiasz je dobrze. Powtarzanie ze słuchu jest ważne, ale zapis fonetyczny ułatwia sprawę przy trudniejszych wyrazach, takich jak exaggeration (przesada), thoroughly (dokładnie) czy entrepreneurial (przedsiębiorczy). Możesz również próbowac powtarzać słowa po odsłuchaniu, ale nie będziesz w stanie powtórzyć dźwięków, których nie ma w języku polskim ponieważ nie wiesz jak to zrobić i najcześciej będziesz je zastępować polskimi odpowiednikami co negatywnie odbije się na jakości twojej wymowy.
Przydatne narzędzia (Twój niezbędnik)
W nauce alfabetu fonetycznego pomogą Ci narzędzia, które sam sprawdziłem i polecam:
- Sounds Right (British Council): Klasyczna aplikacja prezentująca alfabet fonetyczny. Każdy dźwięk możesz odsłuchać samodzielnie lub w przykładowych słowach.
- BBC Learning English: Zestaw krótkich wideoklipów prezentujących wymowę poszczególnych dźwięków. Widzisz tam dokładnie, jak układa się twarz lektora, co jest kluczowe na początku drogi: playlista na Youtube.
- Sounds of Speech (University of Iowa): Poruszanie się po tej aplikacji może być nieco trudne na początku, ale jak już opanujecie menu to odkryjecie, że jest to wspaniałe źródło informacji o dźwiękach. Korzystając z tego narzędzia możecie zobaczyć dokładnie w jaki sposób układać język i usta przy produkcji poszczególnych dźwięków dzięki widokowi z profilu oraz od frontu. Dodatkowo do każdego dźwięku są podane trzy przykładowe słowa, które można odsłuchać. To genialne źródło wiedzy dla osób, które potrzebują wizualizacji mechaniki języka i potrzebują dokładnego instruktażu, aby opanować wymowę.
Moim zdaniem warto zacząć od Sounds Right, żeby osłuchać się z symbolami, a kiedy poczujesz, że jakiś dźwięk sprawia Ci wyjątkową trudność – zajrzyj do Sounds of Speech, żeby zobaczyć, co dokładnie dzieje się w Twoich ustach.
Znajomość alfabetu fonetycznego pozwoli Ci mieć pewność, że każde nowe słowo wypowiadasz poprawnie.
Jak sprawdzić, czy mówisz dobrze?
Najlepiej zapytać trenera, z którym pracujesz. Jeśli jednak ćwiczysz samodzielnie, mam dla Ciebie sprawdzony sposób: nagraj się. Współczesne słowniki online i aplikacje mobilne pozwalają na łatwe odtworzenie wzorca. Nagraj swój głos na telefon, a potem porównaj go z nagraniem lektora.
Nauka dźwięków może wydawać Ci się na początku męcząca, ale to niezbędny krok, ponieważ tak jak nie nauczysz się pisać bez znajomości alfabetu, tak nie nauczysz się mówić płynnie i wyraźnie bez opanowania dźwięków.
Praca z trenerem językowym
Moim zdaniem najlepszym sposobem, abyś zyskał pewność co do swojej wymowy, jest bezpośrednia praca z doświadczonym trenerem językowym. Nauczyciel w tej roli usłyszy subtelne różnice dźwiękowe, których Ty sam możesz jeszcze nie wyłapać i podpowie Ci jak skorygować ułożenie języka czy ust. Taka relacja buduje w Tobie atmosferę partnerstwa i bezpieczeństwa, co skutecznie wyklucza stres i buduje dodatkową motywację do regularnego treningu.
Nagrywanie się i porównywanie ze wzrocem
Bardzo dobrą metodą, którą możesz stosować samodzielnie, jest nagrywanie własnej wymowy i porównywanie jej z oryginalnym nagraniem lektora (np z narzędzi polecanych powyżej). Pozwala Ci to usłyszeć własny głos i zwiększa Twoją świadomość fonetyczną, co jest świetnym krokiem ku językowej samodzielności. Pamiętaj jednak, że aby być w stanie stwierdzić, czy posiadasz poprawną wymowę danego dźwięku, musisz najpierw zrozumieć jak powinno się go wyprodukować. Jeśli masz utrwalone złe nawyki, możesz też mieć problem z ich samodzielnym usłyszeniem.
Korzystanie z aplikacji i AI
Testowałem wiele różnych narzędzi i aplikacji, w tym te najnowocześniejsze, korzystające z zaawansowanej sztucznej inteligencji i z mojego doświadczenia wynika, że mimo wielkiego postępu, obecnie żadne automatyczne narzędzie nie jest w stanie w pełni rozróżnić poprawnej od niepoprawnej wymowy poszczególnych dźwięków. Zazwyczaj narzędzia te błędnie kwalifikują błędną wymowę jako poprawną i jeśli oprzesz się wyłącznie na technologii bez nadzoru trenera lub wykorzystania innych narzędzi to możesz nieświadomie utrwalić niewłaściwe nawyki, które później będzie bardzo trudno wyeliminować.
Korzystając ze smartfona jako dyktafonu, możesz łatwo analizować i korygować swoją wymowę.
Podsumowanie
Nauka dźwięków to fundament, ponieważ bez nich nie zbudujesz poprawnej wymowy wyrazów ani naturalnej intonacji. W tym wypadku technologia niestety nie jest w stanie pomóc i nie zastąpi ona wsparcia trenera i własnej pracy z tradycyjnymi narzędziami. Jeśli nie wiesz, jak zacząć, wybierz jeden dźwięk, który sprawia Ci trudność, sprawdź go w polecanych narzędziach, nagraj się i zacznij pracować na jego poprawnością.
Pozostałe części serii dostępne są tutaj:
